Πολιτιστική Συνταγογράφηση: Τέχνη για την Ψυχική Υγεία
Το έργο της Πολιτιστικής Συνταγογράφησης περιλαμβάνεται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «ΕΛΛΑΔΑ 2.0» και υλοποιείται στο πλαίσιο της Δράσης με κωδικό 16735, υπό τον τίτλο: «Υποδομές για τη συνδρομή του Πολιτισμού στην «Ασημένια Οικονομία» & Αξιοποίηση της Τέχνης για την βελτίωση της ψυχικής υγείας», και Υπουργείο Ευθύνης το Υπουργείο Πολιτισμού. Η εν λόγω δράση αφορά στην εφαρμογή προγράμματος Πολιτιστικής Συνταγογράφησης για θέματα Ψυχικής Υγείας («art on prescription»)
Οι στόχοι του προγράμματος
Το πρόγραμμα επιδιώκει να:
- Συνδέσει τον πολιτισμό με την υγεία και την κοινωνική φροντίδα, ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ των τομέων αυτών.
- Υποστηρίξει την παραπομπή πολιτών σε δράσεις Τέχνης, μέσα από ένα οργανωμένο σύστημα «πολιτιστικής συνταγογράφησης».
- Εντάξει την Τέχνη στην εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας, ώστε να βελτιώνονται οι κλινικές, διαπροσωπικές και επικοινωνιακές δεξιότητές τους.
- Ενθαρρύνει τους πολιτιστικούς φορείς να κάνουν την υγεία και την ευημερία βασικό μέρος της αποστολής τους.
- Διασφαλίσει τη διαθεσιμότητα και την προσβασιμότητα στην Τέχνη για όλες τις ηλικίες, με ιδιαίτερη μέριμνα για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
- Υποστηρίξει την έρευνα για την αποτελεσματικότητα της Τέχνης στην ψυχική υγεία.
- Ενημερώσει το κοινό για τα οφέλη της Τέχνης στη δημόσια υγεία.
- Δημιουργήσει δράσεις που ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των πολιτών στην Τέχνη, προάγοντας μια ισορροπημένη και ενεργή ζωή.
Τι είναι η Πολιτιστική Συνταγογράφηση;
Πρόκειται για μια εξαιρετικά καινοτόμα πρωτοβουλία του ΥΠ.ΠΟ., η οποία προϋποθέτει την οργανική διασύνδεση και τη δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ του ΥΠ.ΠΟ., του Ερευνητικού Φορέα και των Πολιτιστικών Φορέων (εποπτευόμενων και μη του ΥΠ.ΠΟ.), με στόχο τον αποτελεσματικό συντονισμό των επιμέρους δράσεων.
Η δράση υλοποιείται μέσα από δύο βασικά έργα:
1. Πολιτιστική Συνταγογράφηση ως συμπληρωματική αγωγή στην Ψυχική Υγεία
Στόχος του έργου είναι η δημιουργία ενός οργανωμένου πλαισίου για την ένταξη της Πολιτιστικής Συνταγογράφησης ως συμπληρωματική θεραπεία. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει:
- Σχεδιασμό και πιλοτική εφαρμογή δράσεων Τέχνης για άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας ή ψυχολογική επιβάρυνση λόγω χρόνιων ασθενειών.
- Μελέτη των αποτελεσμάτων από την επαφή με την Τέχνη.
- Καθορισμό διαδικασιών συμμετοχής για τους ωφελούμενους και τους πολιτιστικούς φορείς.
- Εποπτεία και αξιολόγηση για τη βελτιστοποίηση του προγράμματος.
Το εγχείρημα αυτό εκπονείται στο πλαίσιο ερευνητικού έργου από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, Νευροεπιστημών και Ιατρικής Ακριβείας «ΚΩΣΤΑΣ ΣΤΕΦΑΝΗΣ».
2. Πιλοτικές Δράσεις Πολιτιστικής Συνταγογράφησης
Αυτές οι δράσεις εστιάζουν σε βιωματικά εργαστήρια για άτομα με διαγνωσμένη ή επιβαρυμένη ψυχική υγεία. Η μεθοδολογία περιλαμβάνει δύο φάσεις:
- Έκθεση στην Τέχνη: Οι συμμετέχοντες παρατηρούν έργα τέχνης και συμμετέχουν σε βιωματικά εργαστήρια με συγκεκριμένες θεματικές.
- Ανάλυση της εμπειρίας: Μέσα από ομαδικές συζητήσεις, οι συμμετέχοντες μοιράζονται τα συναισθήματα και τις εντυπώσεις τους, εμβαθύνοντας στην εμπειρία τους.
Οι πιλοτικές δράσεις πραγματοποιούνται σταδιακά:
Α’ φάση (2024): 10 φορείς συμμετείχαν με θετικό κοινωνικό αντίκτυπο.
Β’ φάση (2025): 21 φορείς υλοποιούν τα βιωματικά εργαστήρια, επεκτείνοντας την εμβέλεια και την αποτελεσματικότητα της εφαρμοσμένης σύνδεσης ανάμεσα στην τέχνη και την ψυχική υγεία.
Η Πολιτιστική Συνταγογράφηση ενώνει την Τέχνη με την ψυχική υγεία και δίνει τη δυνατότητα στους πολίτες να ζήσουν εμπειρίες Τέχνης που προάγουν τη συνολική ευημερία, τη συμμετοχή και τη δημιουργικότητα στην καθημερινή ζωή.
